دو نوع کوری داریم. یکی کوری چشم و دیگری، کوری دل. بعضی از انسان­ها، چشم­شان نابیناست ولی بعضی­ های دیگر، دل­شان نابیناست. وجود نازنین و مبارک رسول­ خدا(صلّی ­الله ­علیه ­وآله) می­فرمایند: «کور، آن نیست که چشمش نابینا باشد بلکه کور واقعی کسی است که بصیرت نداشته باشد.» در رابطه­ی با بصیرت، یعنی داشتن بینایی دل. امیرالمؤمنین(علیه­السّلام) می­فرمایند: «اگر چشم سر داشته باشید، ولی بصیرت نداشته باشید، داشتن چشم سر، برای شما فایده ­ای ندارد». چرا؟! چون به قول قرآن: «…وَ لَهُم اَعیُنُن لا یُبصِرونَ بِها…» چشم دارد ولی بصیرت ندارد و این، ارزش انسان را پایین می­آورد.

لذا حضرت می­فرمایند: «اگر کسی چشم نداشته باشد، خیلی بهتر است از آن که چشم دلش کور باشد» و این مطلب، انسان را به این موضوع مهم متوجّه می­کند که بسیاری از انسان­ ها، از بی­ بصیرتی دارای مشکل می­شوند، نه از بی­ چشمی! به عبارت دیگر: بسیاری دیگر از انسان­ هایی که نابینا هستند، نابینایی نیست که آن­ها را در آخرت دچار مشکل می­کند، مشکل اساسی انسان­ها در آخرت، از آن­جا ناشی می­شود که بصیرت درون ندارند. یعنی: کوردلی دارند.

پس ما یک کورچشمی داریم یک کوردلی داریم و آن چیزی که ما را به شدّت گرفتار می­کند، کوردلی است و جالب این­جاست امیرمومنان(علیه­ السّلام) می­فرمایند: «فَاِنّما البَصیرُ مَن سَمِعَ فَتَفَکَّرَ» «بصیر، کسی است که وقتی می­شنود، نسبت به شنیده­ های خودش فکر می­کند». متاسفانه خیلی از انسان­ ها هستند که می­شنوند، ولی نسبت به شنیده های خود ، اصلاً تفکّری ندارند و این، بسیار بسیار آسیب بزرگی است.

حضرت می­فرمایند: «وَ نَظَرَ فَاَبصَرَ» انسان بصیر، می­بیند و دقّت می­کند. واقعاً اگر ما، پیچش مو را ببینیم، این یعنی بصیرت. یعنی وقتی اعلامیه­ ی ترحیمی بر روی دیوار دیدی، نه فقط اطلاعات او را ببینی، بلکه به این فکر و دقّت کنی که نوبت تو هم خواهد رسید. و بعد می­فرمایند: «وَانتَفَعَ بِالعِبَر» بصیر، کسی است که از عبرت­ ها، منتفع بشود و پند بگیرد. وجود نازنین و مبارک امیرالمؤمنین(علیه­السّلام) می­فرمایند: «ما اَکثَرَ العِبَر وَ اَقَلَّ الاعتِبار» چقدر مایه­ ی عبرت زیاد است و چقدر عبرت ­پذیر کم است. چه کسی عبرت­ پذیر است؟! کسی که بصیر است. نه کسی که فقط چشم دارد، بلکه کسی که از چشمش با دقّت فراوان، در جهت بصیرت و فهم استفاده می­کند.

کسی که گوش دارد، می­شنود از شنیده ­هایش، بهره می­برد. لذا حضرت، در یک بیان نورانی دیگر می­فرمایند: «اَبصَرُ النّاس مَن اَبصَرَ عیُوبَهُ وَ اقلَعَ عیُوبَهُ» «بصیرترین انسان­ها، کسی است که به عیوب و مشکلات رفتاری خودش آگاهی پیدا کند و سپس گناهانش را قلع و قمع کند». به این می­گویند: انسان بصیر.   

پس بیایید هم شکرگذار بینایی چشم سر باشیم و هم شکرگذار قدرت داشتن بصیرت درونی که به واسطه­ ی آن انسان می­تواند راه را از چاه تشخیص بدهد.

امیدواریم خداوند متعال به همه­ی ما توفیق داشتن بصیرت عنایت بفرماید.